ใกล้ถึงเทศกาลปีใหม่ของพี่น้องชาวไทยเชื้อสายจีน Hi-class ขอต้อนรับตรุษจีนปีมะเส็งกับ อาจารย์จิตรา ก่อนันทเกียรติ และ อาจารย์วิศิษฎ์ เตชะเกษม สองกูรูผู้เชียวชาญที่มาเผยเคล็ดลับดีๆในการไหว้เจ้าเพื่อเปิดรับโชคลาภตลอดปี 2556 แนะนำการเลือกเครื่องเซ่นไหว้ที่มีคุณลักษณะที่ถูกต้องและมีความหมายมงคล การจัดโต๊ะไหว้เทพเจ้าเพื่อขอบคุณและขอพรเพื่อความมั่งคั่งและอยู่เย็นเป็นสุข ซึ่ง Hi-class เป็นสื่อแรกที่จะนำพาคุณพบกับความร่ำรวยมั่งคั่งและสักการะสิ่งศักดิ์สิทธิ์ได้ถูกธรรมเนียม
อาจารย์จิตรา ก่อนันทเกียรติ นักสะสมความรู้ด้านขนบธรรมเนียมจีนเปิดเผยว่า “กำเนิดการไหว้ของคนจีนนั้นสืบทอดกันมายาวนานหลายพันปี เดิมทีคือการไหว้เทพเจ้าในฤดูใบไม้ผลิเพราะในสมัยก่อนตลอด 1 ปี จะมี 4 ฤดูกาล เดือน 1-3 เป็นฤดูใบไม้ผลิเหมาะแก่การเพาะปลูก เดือน 4-6 เป็นหน้าร้อน เป็นช่วงเก็บเกี่ยวพืชผลและเตรียมตัวกักตุนเสบียงอาหารรับช่วงที่อากาศหนาว เดือน 7-9 เป็นฤดูใบไม้ร่วง ไม่สามารถเพาะปลูกได้เพราะความแห้งแล้ง เดือน 10-12 เป็นช่วงที่อากาศหนาวจัด ต้องนำอาหารที่กักตุนเอาไว้ในช่วงหน้าร้อนมารับประทาน คนจีนจึงต้องสะสมเสบียงอาหารตั้งแต่เดือน 6 ที่อากาศเริ่มหนาวเย็น เมื่อฤดูหนาวผ่านไปในช่วงหลังปีใหม่เข้าสู่ฤดูเพาะปลูก ชาวจีนจึงนิยมการกราบไหว้ขอพรเทพเจ้าเพื่อความอุดมสมบูรณ์ ต่อมาจึงปรับเป็นการไหว้ตรุษจีน คำว่าตรุษแปลว่าเริ่ม ซึ่งคือวันที่ 1 เดือน 1 นั่นเอง”
ตรุษจีนในปี 2556 นี้ ตรงกับวันที่ 10 กุมภาพันธ์ ก่อนวันสิ้นปีชาวไทยเชื้อสายจีนจะทำความสะอาดบ้านเรือน เพื่อต้อนรับโชคดีปีใหม่ที่จะเข้ามาในบ้าน ในวันสิ้นปี (9 กุมภาพันธ์) จะตั้งโต๊ะไหว้เจ้าที่ตั้งแต่เช้าตรู่ ช่วงสายจะเป็นการไหว้บรรพบุรุษ หลังจากนั้นไหว้ดวงวิญญาณที่ไม่มีญาติเพื่อเป็นการทำทาน พอถึงกลางดึกวันสิ้นปีเข้าสู่ตรุษจีนก็จะตั้งโต๊ะไหว้เทพเจ้าตั้งแต่ 5 ทุ่มไปจนถึง 1 นาฬิกาของวันปีใหม่ สำหรับเครื่องเซ่นไหว้ที่เรียกว่า “แซ” จะนิยมกัน 2 แบบ คือ ซาแซ และ โหวงแซ แล้วแต่ความเชื่อและความสะดวกของแต่ละบ้าน
“ซาแซ” ประกอบไปด้วยเนื้อสัตว์ทั้งหมด 3 ชนิด ซึ่งเป็นตัวแทนของการนับถือศาสนาพุทธ เต๋าและขงจื้อ ได้แก่ สัตว์มีปีก (เป็ด ไก่ นกเป็ดน้ำ) สัตว์มีกีบ (แพะ แกะ วัว หมู) และสัตว์มีครีบ (ปลา งู)
“โหงวแซ” จะเป็นเนื้อสัตว์ 5 ชนิด ซึ่งเป็นตัวแทนของธาตุทั้งห้าของคนจีน ประกอบด้วย เป็ด หมายถึงความร่มเย็นเป็นสุข มีคนคุ้มครอง ความรัก การครองคู่ ไก่ หมายถึง ยศฐาบันดาศักดิ์ หมู หมายถึงความอุดมสมบูรณ์ มั่งคั่งร่ำรวย ตับและเครื่องใน หมายถึงความก้าวหน้าเป็นใหญ่เป็นโต ปลา หมายถึงการมีเหลือกินเหลือใช้ ภายหลังได้มีการนำเนื้อสัตว์มาปรุงด้วยเครื่องพะโล้ ซึ่งมีความหมายถึงความมีชื่อเสียง ความหอมหวานในชีวิต การเลือกซื้อเครื่องเซ่นไหว้ประเภทเนื้อสัตว์ตามตำราจะต้องเลือกมีเนื้อแน่นเต็มตัว หนังไม่ลอกร่อน เครื่องในครบตามคุณลักษณะมงคล ซึ่งปัจจุบันมีผลิตภัณฑ์สำเร็จรูปที่สามารถหาซื้อได้สะดวกมากขึ้น
นอกจากเนื้อสัตว์ที่เป็นเครื่องเซ่นแล้ว ยังมีอาหารการกินอีกหลายชนิดที่มีความหมายมงคล เกี๊ยวห่อไส้ต่างๆและหอยจ๊อ หมายถึงการห่อความอุดมสมบูรณ์ กุ้ง มีสีแดงหมายถึงการมีอำนาจวาสนา ความคล่องตัว อาหารประเภทเส้น หมายถึงความยืนยาวเหมือนเส้นหมี่ อาหารเจแห้ง 5 อย่าง (โหงวเจ) ประกอบด้วย สาหร่าย หมายถึงความมากมี ดอกไม้จีน หมายถึงการมีสติปัญญา ฟองเต้าหู้ หมายถึงความรุ่งเรืองเฟื่องฟู เห็ดหอม หมายถึงความมีชื่อเสียง และวุ้นเส้นหมายถึงความยั่งยืน โดยบนโต๊ะจะต้องมีอาหารประเภทแกง 1 อย่าง เป็นตัวแทนของความราบรื่นคล่องตัว และไม่นิยมไหว้อาหารที่มีรสเผ็ดหรือรสขม
ของหวานและผลไม้มงคลที่เหมาะสำหรับการเซ่นไหว้ จะนิยมไหว้ธัญพืช 5 ชนิด หรือ ที่เรียกกันว่าขนมจันอับ ได้แก่ ข้าวพอง ฟักเชื่อม ถั่วตัด งาตัด ลูกกวาดและน้ำตาลกรวด หมายถึงความงอกงามงอกเงย ขนมกุ้ยช่ายรูปลูกท้อ หมายถึงการไหว้ด้วยสุดยอดของมงคล ขนมเทียน หมายถึงความสว่างไสวในชีวิต ขนมเข่งหมายถึงความมั่งมีมากมาย ขนมปุยฝ้ายถ้วยฟู หมายถึงความเฟื่องฟูรุ่งเรือง ขนมอี๊ หมายถึงความกลมเกลียว สำหรับผลไม้นิยมผลไม้ 5 อย่าง (โหงวก้วย) เป็นตัวแทนของธาตุทั้งห้า ประกอบด้วย ธาตุดิน (สีเหลือง) ได้แก่ สาลี่ หมายถึงการนำโชคดีเข้ามา ธาตุน้ำ (สีดำ) ได้แก่ องุ่น หมายถึงความเฟื่องฟู ธาตุไม้ (สีเขียว)ได้แก่ กล้วยดิบสีเขียว หมายถึง ความมากมี ลูกหลานเต็มบ้านเต็มเมือง ธาตุไฟ (สีแดง) ได้แก่ แอปเปิ้ล หมายถึงสันติสุข และธาตุทอง (สีทอง)ได้แก่ ส้มสีทองหมายถึงความเป็นมหามงคล นอกจากนั้นยังมีน้ำชา ที่เป็นของไหว้ที่แสดงความเคารพแบบสูงสุด และเหล้าที่หมายถึงความอบอุ่น สีนำโชคของเทศกาลตรุษจีนคือสีทองและสีแดง สีทองคือความร่ำรวย โชคลาภ สีแดงคือความสุข รื่นเริง การเริ่มต้นใหม่ ผลไม้สีเหลืองทองและสีแดง รวมทั้งการเขียนอักษรจีนเป็นคำมงคลด้วยสีเหล่านี้จึงเป็นที่นิยมในการมอบให้กันเพื่ออวยพรปีใหม่
จะสังเกตุได้ว่าเครื่องเซ่นไหว้ต่างๆ นั้น จะมีทั้งแบบที่สามารถรับประทานได้เลยหลังจากไหว้เสร็จ และแบบที่สามารถเก็บไว้รับประทานในวันหลัง ซึ่งเป็นกุศโลบายของคนจีนในการตุนอาหารสะสมไว้ไม่ให้เสียเปล่า
อาจารย์วิศิษฎ์ เตชะเกษม สถาปนิกผู้ค้นคว้าศาสตร์วัฒนธรรมตะวันออกมาแนะนำว่า “ในการตั้งโต๊ะจะต้องหันหน้าเครื่องเซ่นไปในทิศที่เทพเจ้าเสด็จมา ในปีมะเส็งนี้เทพเจ้าจะเสด็จทางทิศตะวันตกโดยเฉพาะ เป็ด ไก่และปลาให้หันหน้าไปทางเดียวกัน การไหว้ของชาวจีนเป็นการแสดงความกตัญญูต่อสิ่งต่างๆไม่ว่าจะเป็นสิ่งศักดิ์สิทธิ์ เทพเจ้า ธรรมชาติ บิดามารดา ครอบครัว เพื่อนฝูง เทศกาลตรุษจีนยังเป็นโอกาสอันดีในการทำทาน คนรวยจะทำอาหารปริมาณมากและบริจาคเสื้อผ้าเพื่อเผื่อแผ่คนยากจน ความโชคดีไม่ได้ขึ้นอยู่กับการทำบุญด้วยสิ่งของปริมาณมากๆแต่เป็นการทำดีอย่างสม่ำเสมอ ในทุกๆปีจะมีเทวดาเสวยอายุนั่นหมายถึงชีวิตเราเหลือน้อยลง จงหมั่นทำความดี
คำว่า “โหงวเฮ้ง” ไม่ได้หมายความถึงลักษณะดี 5 ประการบนใบหน้าที่ช่วยเสริมโชคลาภวาสนา แต่“โหงวเฮ้ง” ยังหมายถึงหลักคุณธรรมความดี 5 ประการที่มีความหมายต่อทั้ง 5 ธาตุที่อยู่รอบตัวเราอีกด้วย ได้แก่ ธาตุดิน – มีความหนักแน่น จริงใจ ซื่อสัตย์ อดทน ธาตุน้ำ – เรียนรู้ที่จะพัฒนาตัวเองอยู่เสมอ ธาตุไม้ – มีความเมตตา เอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ ธาตุไฟ – มีความอ่อนน้อมถ่อมตน ให้เกียรติผู้อื่น และธาตุทอง – มีความกตัญญูและกล้าหาญ”.
คงเป็นที่ถูกอกถูกใจสำหรับผู้ที่กำลังสับสนว่าจะเลือกจับจ่ายซื้อของในเทศกาลตรุษจีนนี้อย่างไร และแน่นอนว่าเทศกาลตรุษจีนนี้นอกจากจะไหว้สิ่งศักดิ์สิทธิ์เพื่อความเป็นสิริมงคลแล้ว บรรดาญาติพี่น้องต่างสนุนสนานกับการเล่นแลกแจกซองแดงหรือ “อั่งเปา” เป็นการแสดงน้ำใจไมตรีจิตต่อกันระหว่างสายสัมพันธ์ในครอบครัวและบุคคลอันเป็นที่รัก นอกจากนี้แล้วตามขนบธรรมเนียมชาวจีนโบราณ เมื่อไปเยี่ยมญาติผู้ใหญ่ในเทศกาลตรุษจีนจะต้องนำส้ม 4 ผลมาแลกกันระหว่างสองครอบครัวเพื่อความเป็นสิริมงคล มีเงินทองไหลเวียนมาในครอบครัว
ขอบคุณข้อมูลความรู้จากงาน “ซีพี ต้อนรับเทศกาลตรุษจีน เชิญสองกูรูคนดัง แนะเคล็ดลับไหว้เจ้าเสริมมงคลให้มั่งมีรับปีมะเส็ง” ที่จัดขึ้นโดย นายกมลาศ พัฒนาไพศาล ผู้ช่วยกรรมการผู้จัดการด้านการตลาดบริษัท เจริญโภคภัณฑ์อาหาร จำกัด (มหาชน)
