ช้างไทย ประเพณีและชีวิตของควาญช้างกับอนันตรา

ElephantPolo2013_004

ในศตวรรษที่ 20 ประเทศไทยมีประชากรช้างประมาณ 100,000 เชือก แต่จากการประมาณการล่าสุด ประชากรช้างในประเทศไทยได้ลดลงเหลือเพียงกว่า 5,000 เชือก โดย 3,600 เชือกเป็นช้างที่ได้รับการดูแล และเพียง 1,500 เชือกที่มีโอกาสได้อาศัยอยู่ในป่าอย่างอิสระ

ด้วยตัวเลขที่ลดลงอย่างรวดเร็ว ทำให้ปางช้าง ณ อนันตรา สามเหลี่ยมทองคำ แคมป์ช้าง แอนด์ รีสอร์ท ได้ให้ความสำคัญแก่การอนุรักษ์ช้างเป็นอย่างมาก โดยได้สนับสนุนกฎหมายห้ามช้างทำงานในเมือง อีกทั้งเสนอทางเลือกงานให้แก่ควาญช้าง เพื่อให้ช้างได้กลับสู่ป่าสีเขียวที่พวกเขาจากมา

ช้างในประวัติศาสตร์ไทยมีหน้าที่รับใช้พระมหากษัตริย์ในการสงคราม เป็นพาหนะขนส่งพืชผลทางการเกษตร โดยช้างถือเป็นสัญลักษณ์ของความมั่นคงและอำนาจ นอกจากนี้ความโดดเด่นของช้างยังสะท้อนในผลงานสถาปัตยกรรมและงานประติมากรรมทางพระพุทธศาสนาต่างๆ ซึ่งคนไทยและช้างมีความผูกพันทางประวัติศาสตร์มายาวนาน และทักษะในการฝึกอบรมช้างของไทยก็เป็นที่ยอมรับไปทั่วโลก

SONY DSC

ควาญช้าง คือผู้บังคับช้าง ซึ่งอาจแบ่งออกได้เป็น 3 ประเภท โดยใช้วิธีในการควบคุมช้างเป็นเกณฑ์ในการแบ่งประเภท ได้แก่ ผู้ที่ใช้ความรักในการควบคุมช้าง ผู้ที่ใช้ความคล่องแคล่วในการหลอกล่อช้างและผู้ที่ใช้ความรุนแรงในการควบคุมช้าง โดยผู้ที่จะเป็นควาญช้างได้นั้นต้องประกอบด้วยคุณสมบัติที่ขาดไม่ได้เลยคือ ความแข็งแรง การตอบสนองที่รวดเร็ว ประสาทสัมผัสในการแยกแยะ ความอดทน ความพยายาม ความรับผิดชอบและความสามารถในการตัดสินใจเป็นสิ่งสำคัญอย่างหนึ่งในการสั่งการและควบคุมเหตุการณ์ฉุกเฉินที่เกิดขึ้นโดยไม่คาดคิด

ช้างถูกได้รับการยกย่องให้เป็นสัตว์สัญลักษณ์ของประเทศไทย ในความเชื่อโบราณถือว่าช้างเป็นตัวแทนของพระพิฆเนศ เทพในศาสนาพราหมณ์ที่มีศีรษะเป็นช้าง ดังนั้นการขึ้นหรือขี่ช้างโดยไม่ได้ถอดรองเท้าจึงถูกมองว่าเป็นเรื่องไม่สุภาพ ควาญช้างจะแสดงความเคารพช้างก่อนการขึ้นขี่ช้าง เพราะช้างสามารถสัมผัสถึงอารมณ์ความรู้สึก เช่น ความกลัว หรือความหวาดหวั่น ควาญช้างจึงต้องมีความมั่นใจและทำจิตใจให้สงบเพื่อสามารถบังคับช้างได้ พร้อมกันนี้ ความช้างต้องมีความรับผิดชอบในการให้การดูแลที่ดีแก่ช้าง ทั้งในเรื่องความปลอดภัย การดูแลทั้งเรื่องอาหาร และสุขภาพอนามัยของช้าง ในเรื่องของการออกคำสั่ง ต้องดังและชัดเจน ในขณะเดียวกันต้องรู้จักปรับโทนเสียงให้อ่อนโยนขึ้นเมื่อต้องการช่วยให้ช้างสงบ ควาญช้างจึงต้องเข้าใจความต้องการของช้างเป็นสำคัญ

เรื่องราวที่น่าสนใจอย่างหนึ่งของวัฒนธรรมเกี่ยวกับช้างคือบทบาทของครูบาใหญ่ ซึ่งมีเพียงไม่กี่ท่านในประเทศไทย ครูบาใหญ๋ เป็นผู้ที่มีความสามารถในการควบคุมจิตวิญญาณของช้าง ในอคีตครูบาใหญ่ถือได้ว่าเป็นตำแหน่งที่มีอำนาจมากที่สุดในการควบคุมช้าง รองลงมาจากครูบาใหญ่เรียกว่าหมอ ซึ่งผู้ที่เป็นหมอได้นั้นจะต้องจับช้างให้ได้อย่างน้อยสิบเชือก

Khru Ba Yai_s

ในการคล้องช้างหรือการจับช้างนั้น ครูบาใหญ่จะเป็นผู้ทำพิธีให้พรหมอและกำหนดกฏต่างๆ เมื่ออยู่ในป่าครูบาใหญ่จะพูดกับวิญญาณ ซึ่งเชื่อกันว่าจะนำความโชคดีมาสู่ผู้ล่าและสร้างความสับสนทำให้วิญญาณที่สิงสถิตอยู่ในป่าไม่สามารถเตือนช้างได้ การปฏิบัติเช่นนี้ได้ยุติไปเมื่อกว่า 40 ปีก่อน โดยในปัจจุบันครูบาใหญ่ซึ่งเหลือเพียงไม่กี่ต่างเข้าสู่วัยเกษียณ และการจับช้างในประเทศไทยได้ถูกยกเลิกไป ในอดีตคน ขุย ซึ่งมีรกรากอยู่ในจังหวัดสุรินทร์นั้น เป็นที่รู้จักกันดีว่ามีฝีมือในการจับช้าง และให้การดูแลช้างเหมือนเป็นลูกของตัวเอง ชาวขุยเลี้ยงช้างด้วยความรักและความเอาใจใส่ แม้แต่ตอนช้างตายพวกเขาก็จัดงานศพอย่างดีและทำพิธีสวดศพตามอย่างศาสนาพุทธและหากมีลูกช้างเกิดใหม่ก็จะจัดพิธีสวดเพื่อขอให้ลูกช้างสุขภาพดี เป็นที่รักใคร่ ฉลาดและแข็งแรง

ช้างที่เดินตามท้องถนนในเมืองใหญ่ต่างๆในประเทศไทยอาจเป็นสิ่งที่น่าตื่นเต้นสำหรับนักท่องเที่ยว แต่ความเป็นจริงที่น่าเศร้าคือช้างเหล่านี้ต้องเดินขอทานอาหาร ไม่ได้รับอาหารที่ดีและอาศัยอยู่ในสภาพแวดล้อมที่ไม่เหมาะสม แคมป์ช้าง ของ อนันตรา จึงได้รับการก่อตั้งขึ้นเพื่อเป็นเป็นทางเลือกให้แก่ ควาญช้าง ครอบครัว และช้างของพวกเขา เพื่อให้ช้างเหล่านั้นได้มีที่อาศัยที่เหมาะสม รวมถึงได้รับการดูแล รักษาพยาบาลที่ถูกต้อง ทั้งยังให้การดูและควาญช้างและครอบครัวเป็นอย่างดีในขณะเดียวกัน

นอกจากการกิจกรรมเดินป่าและหลักสูตรอบรมควาญช้างจะช่วยหารายได้สนับสนุนการดำเนินงานของแคมป์ช้างแล้ว อนันตรายังเป็นเจ้าภาพจัดการแข่งขันโปโลช้างชิงถ้วยพระราชทานสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวฯเป็นประจำทุกปี โดยเริ่มตั้งแต่ปีพ.ศ. 2544 ที่อำเภอหัวหิน ก่อนที่จะย้ายไปแข่งที่ อนันตรา สามเหลี่ยมทองคำ ในจังหวัดเชียงรายในปีพ.ศ. 2549 ต่อมา การแข่งขันได้ย้ายกลับมาจัดที่หัวหินอีกครั้ง โดยรายได้ทั้งหมดในแต่ละปี ถูกนำไปช่วยเหลือโครงการต่างๆที่ให้การช่วยเหลือช้างในประเทศไทย

Anantara-V-Mercedes-Elephant-Polo

Mehkong Whiskey's Cindy Bishop battles with Mercedes  Oliver Winter

Miss Tiffany's Ladyboy team - a crowd favourite

สำหรับข้อมูลการแข่งขันโปโลช้าง สามารถเยี่ยมชมเว็บไซด์ www.anantaraelephantpolo.com

###

Related contents:

You may also like...