ก่อศักดิ์ ไชยรัศมีศักดิ์

จากเกมสงคราม สู่สนามชีวิต

เปิดตัวมานานแล้วสำหรับคุณก่อศักดิ์ ไชยรัศมีศักดิ์ ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร บริษัท ซีพี ออลล์ จำกัด (มหาชน) ว่าเป็นผู้หนึ่งที่ชื่นชอบกีฬาหมากล้อมหรือโกะจนถึงเข้าขั้นหลงใหล เมื่อโอกาสอำนวย ผมจึงไม่รอช้าที่จะแทรกตัวเข้าไปในชีวิตประจำวันของคุณก่อศักดิ์ซึ่งส่วนใหญ่มักมากล้นไปด้วยการงานและการเดินทาง สนทนาถึงความชื่นชอบส่วนตัวของเขาที่มีต่อกีฬาที่เขาบอกว่าเป็นมากกว่ากีฬาชนิดนี้

“กิจกรรมยามว่างของผมมีหลายอย่างครับ ทั้งสะสมนาฬิกา อ่านหนังสือ เขียนหนังสือถ่ายทอดความคิด แล้วก็แน่นอน หมากล้อม ซึ่งปัจจุบันกลายเป็นงาน ไม่ใช่เล่นแล้ว

“หมากล้อมเป็นปรัชญาเต๋า ขาวดำ หยินหยาง เป็นเกมที่แปลก เกมอื่นต้องมีตัวเล่นมากชนิด เช่น หมากรุก มีเรือ มีม้า มีโคน ฯ แต่หมากล้อมมีแค่ 2 สี ที่จริงหมากฮอสก็ 2 สีนะ แต่หมากล้อมเป็นเกมขนาดใหญ่ หมากฮอสเทียบไม่ได้เลย ทำให้ผมในสมัยเด็กอยากรู้ว่ามันคืออะไร ทำไมหมากล้อมจึงกลายเป็นสิ่งที่นิยมในวงกว้างในจีน ถึงขนาดถูกบัญญัติให้เป็น 1 ในศิลปะสำหรับผู้มีการศึกษาสูง เป็นศิลปะสำหรับบัณฑิต 4 แขนง คือ หมากล้อม ดนตรี วาดรูป และลายสือจีน

“ปรัชญาของหมากล้อมคือคำว่า ศูนย์หนึ่ง ตัวเล่นน้อยชนิดที่สุดจะมีความพลิกแพลงสูงสุด ถ้ามีตัวเล่นมากชนิดมันจะจำกัดการพลิกแพลงด้วยตัวมันเอง เช่น หมากรุกไทย เรือก็ต้องเดินตรง ม้าก็ต้องเดินเฉียง ซึ่งเมื่อเดินม้าคุณก็มีจุดเลือกน้อย เวลาจะเดินเรือซึ่งไปได้ไกลก็จริง แต่ก็จำกัดอยู่แค่เส้นตรง แต่ศูนย์หนึ่งของหมากล้อมมันเข้าสู่หลักของการพลิกแพลงสูงสุด ตรงนี้ทำให้ผมตระหนักว่าต้องเล่นให้เป็น เริ่มเรียนรู้ตั้งแต่อยู่มัธยม แต่พอเริ่มทำงานก็ไม่ค่อยมีเวลา จนในที่สุดผมเริ่มมีเวลานิ่งมากขึ้นหลังจากทำเซเว่นฯ ไปได้สัก 3-4 ปี จึงตั้งใจที่จะนำสิ่งดีๆ ที่ผมฝึกมาตั้ง 20 กว่าปีมาถ่ายทอดให้เด็กไทย”

หลังจากดำริที่จะเผยแพร่กีฬาหมากล้อมให้เป็นที่รู้จักในประเทศไทยเมื่อปี ค.ศ. 1993 จากที่ในเมืองไทยมีคนเล่นเป็นไม่ถึง 100 คน 15 ปีผ่านมา หมากล้อมได้รับความนิยมในวงกว้างจนก่อตั้งเป็นสมาคมกีฬาหมากล้อมแห่งประเทศไทย ได้รับการผลักดันเข้าสู่กีฬาเยาวชนแห่งชาติ กีฬาแห่งชาติ เป็นกีฬาสาธิตในซีเกมส์ ซึ่งไม่อาจปฏิเสธว่าไม่ใช่จากน้ำพักน้ำแรงของคุณก่อศักดิ์ ที่ปัจจุบันดำรงตำแหน่งนายกสมาคมกีฬาหมากล้อมแห่งประเทศไทย ประธานสมาพันธ์หมากล้อมจีนโลก และ 1 ใน 10 กรรมการสมาพันธ์หมากล้อมนานาชาติ

“หมากล้อมเป็นงานอดิเรกจริงๆ คืออดิเรก แล้วก็เป็นงานด้วย (หัวเราะ)” คุณก่อศักดิ์สรุปด้วยรอยยิ้ม ก่อนจะเริ่มพูดถึงเสน่ห์ของหมากล้อมที่เขาสัมผัสและหลงใหล

“หมากล้อมนี่เป็นเร็วแต่เก่งยากครับ สามารถเป็นใน 10 นาที แต่ต้องใช้เวลาตลอดชีวิตที่จะเล่นให้เก่ง แค่ 10 นาทีเท่านั้นแหละที่จะรู้ว่า บนตาราง 19 คูณ 19 เส้นที่ตัดกันเป็น 361 จุดตัด ผู้เล่นจะผลัดกันวางเม็ดดำกับเม็ดขาวบนจุดตัด ไม่ใช่ในช่องนะ 1 เม็ดคือ 1 กองร้อย การวางเม็ดก็คือการวางกำลัง เมื่อกลุ่มเม็ดอยู่ตรงไหน ตรงนั้นก็เหมือนฐานทัพ เหมือนเมือง และถ้า 1 เม็ดหรือ 1 กลุ่มก็ตาม ถูกปิดล้อม 4 ด้าน เม็ดหรือกลุ่มนั้นจะถูกกิน จะเล่นจบก็ต่อเมื่อเมืองต่างๆ ไม่มีพื้นที่นอกเมือง เมืองชนกันหมด ก็มานับว่าสีใดมีพื้นที่ของเมืองต่างๆ บวกกันแล้วเกินครึ่งก็ชนะ หลักแค่นี้ แต่มันซับซ้อนและมีกลยุทธ์มากมายให้เรียนได้ไม่สิ้นสุด หมากล้อมใหญ่เท่ากับเล่นหมากรุก 5-6 กระดานพร้อมๆ กัน หมากรุกจึงเป็นเกมสะท้อนสนามรบ แต่หมากล้อมสะท้อนสงคราม

“เกมนี้ฝึกคนให้สมบูรณ์ เล่นแล้วได้ทั้งไอคิว อีคิว เอคิว เอ็มคิว ได้อีคิวเพราะมันมีหลักที่แปลกที่สุดคือ เมื่อคุณคิดเอาชนะ คุณจะแพ้ ในเมื่อคุณต้องอยู่กับหลายสนามรบ และคุณมีทรัพยากรจำกัดเหมือนกัน คุณสามารถส่งทหารออกไปวันละ 1 กองร้อยเท่ากัน คุณเอาไปช่วยสนามรบที่ประจันหน้ากันอยู่ สมมติมี 10 สนาม คุณไปให้สนามรบใด สนามรบที่เหลือที่ไม่ได้ทรัพยากรก็อ่อนแอ ถ้าคุณมุ่งให้แต่สนามรบที่มุ่งเอาชนะ คุณก็จะให้ตรงนั้นมาก แล้วในที่สุดคุณก็จะเอาชนะสนามรบนั้นได้ นั่นคือสิ่งที่คู่ต่อสู้ยอมให้คุณเอาสนามรบเล็กๆ ไปสักแห่งสองแห่ง แต่คุณก็จะมีทรัพยากรเปราะ ไม่พอสำหรับอีกหลายสนามรบ คุณก็จะชนะสนามรบที่คุณได้ แต่คุณจะแพ้สงคราม เกมนี้จึงเป็นเกมที่ไม่ได้ฝึกให้เอาชนะ แต่ฝึกให้ไม่แพ้ ในชีวิตก็เหมือนกัน ไปเอาชนะคนคนก็ไม่ชอบ ทุ่มเทชีวิตไปกับการล่าเงิน คุณก็อาจจะได้เงิน แต่คุณจะเสียครอบครัว จะเสียชื่อเสียง คุณจะได้ในสิ่งที่คุณอยากได้มาก แต่จะสูญเสียใหญ่ และสูญเสียระยะยาว

“หมากล้อมเป็นเกมที่ฝึกวิธีคิดของคน ชีวิตเราต้องการประสบการณ์ บทเรียน และข้อสรุป แต่บางบทเรียนมันแพงเกิน บางบทเรียนมันกินเวลายาว แต่หมากล้อมเป็นเกมย่อชีวิต เล่นไป 100 กระดานก็จะได้ประสบการณ์ ได้ข้อสรุปโดยเร็ว แล้วก็เรียนรู้หลักการดำเนินชีวิตได้ นั่นคือสิ่งที่ผมคิดว่าเป็นของดี ต้องถ่ายทอดให้เพื่อนร่วมชาติได้รู้จักครับ” คุณก่อศักดิ์ทิ้งท้ายด้วยรอยยิ้ม

Scoop
หมากล้อม

หมากล้อมถือกำเนิดขึ้นในประเทศจีนเมื่อประมาณ 3,000-4,000 ปีก่อน ในชื่อ เหวยฉี (Wei Qi) เป็นเกมที่นิยมเล่นกันในหมู่ปัญญาชนและขุนนาง ถึงขนาดได้รับการจัดให้เป็น 1 ใน 4 ศิลปะประจำชาติจีน อันได้แก่ หมากล้อม ดนตรี กลอน ภาพ ก่อนที่ต่อมาจะแพร่หลายเข้าสู่ญี่ปุ่นและเกาหลี โดยในญี่ปุ่นเรียกหมากล้อมว่า โกะ (Go)

ในญี่ปุ่น การเล่นโกะรุ่งเรืองอย่างมากในสมัยโชกุนโตกุกาว่า โดยมีการสนับสนุนให้ทหารเล่นโกะ เปลี่ยนวิธีการรบด้วยกำลังเป็นการรบด้วยปัญญา รวมทั้งยังมีการตั้งสำนักโกะขึ้น 4 สำนัก คือ ฮงนินโบ, อิโนอูเอะ, ยาสุอิ และ ฮายาชิ โดยให้สำนักทั้ง 4 ส่งตัวแทนมาประลองฝีมือเพื่อชิงตำแหน่งเมย์จิน ด้วยการส่งเสริมโกะอย่างจริงจังของญี่ปุ่น ทำให้อีกประมาณ 100 ปีต่อมา มาตรฐานฝีมือนักเล่นโกะของญี่ปุ่นก็ก้าวนำจีนและเกาหลีไปไกล

ปัจจุบัน หมากล้อมหรือโกะกลายเป็นเกมที่นิยมเล่นกันแพร่หลาย ทั้งในทวีปออสเตรเลียและอเมริกาเหนือทุกประเทศ อเมริกาใต้, ยุโรป, เอเชียเกือบทุกประเทศรวมทั้งประเทศไทย และในประเทศแอฟริกาใต้ จนในปี พ.ศ. 2522 จึงได้เกิดสมาพันธ์หมากล้อมนานาชาติ (International Go Federation) ขึ้น มีประเทศสมาชิกเริ่มแรก 15 ประเทศ ก่อนจะเพิ่มเป็น 50 ประเทศใน พ.ศ. 2535 โดยประเทศไทยได้เข้าเป็นสมาชิกเมื่อ พ.ศ. 2526

Related contents:

You may also like...