ผศ.ดร. บุณยฤทธิ์ ปัญญาภิญโญผล

Love Doing what you do.

แม้จะมีความฝันยอดนิยมตามประสาเด็กผู้ชาย แต่เมื่อก้าวไม่ถึงเก้าอี้กัปตันเครื่องบินพาณิชย์ ชะตาชีวิตจึงนำพาให้เดินมาสู่จุดที่เขาไม่เคยคาดคิด ถึงไม่ได้กำคันบังคับเครื่องบินแต่กลับกลายมาเป็นเป้าสายตาหน้าห้องเรียนใน

บทบาทอาจารย์และนักวิจัยที่พร้อมเป็นกำลังหลักในการสร้างคุณูปการแก่สังคม
ในรอบปีที่ผ่านมาด้วยวัยเพียง 28 ปี ผศ.ดร.บุณยฤทธิ์ ปัญญาภิญโญผล รั้งตำแหน่งผู้ช่วยศาสตราจารย์ประจำภาควิชาวิศวกรรมสุขาภิบาล คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล พร้อมคว้าปริญญาวิทยาศาสตรดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาการจัดการสิ่งแวดล้อม (การจัดการของเสียอันตราย) จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และเป็นเจ้าของผลงานวิจัย วิธีการลดการเกิดสารก่อมะเร็งในกระบวนการผลิตน้ำประปา กระตุ้นให้ฉุกคิดถึงความปลอดภัยจากน้ำใสๆ ที่ไหลรินจากก๊อกว่าแท้จริงนั้นอันตรายอยู่แค่เอื้อม

“ผมเคยฝันอยากเป็นนักบินเพราะตอนเด็กชอบเล่นเครื่องบินบังคับวิทยุ จึงทำให้อยากลองว่าของจริงเป็นอย่างไร กระทั่งจบปริญญาตรีจึงไปสอบนักบิน ผมสอบข้อเขียนผ่านตรวจสุขภาพก็ผ่านแต่ไปตกในรอบสัมภาษณ์ มานั่งคิดๆดูว่าสอบไม่ได้ก็ไม่เป็นไรนั่นแหละดีแล้ว เพราะการเป็นนักบินนั้นเราจะไม่สามารถกำหนดตารางชีวิตตัวเองไม่ได้”
และนั่นทำให้เขาเบนเข็มกลับมาสู่การศึกษาต่อระดับปริญญาโทในรั้วจามจุรีบ้านเก่า สาขาวิศวกรรมสิ่งแวดล้อม ก่อนจะตัดสินใจเรียนต่อปริญญาเอกพร้อมๆ กับก้าวใหม่ในชีวิตด้วยการเป็นอาจารย์มหาวิทยาลัย

“ตอนเรียนปริญญาเอกโชคดีที่ได้รับความรักความเอาใจใส่จากอาจารย์ที่ปรึกษาชาวอเมริกันพร้อมทั้งมี รองศาสตราจารย์ ดร.ประเสริฐ ภวสันต์ เป็นอาจารย์ที่ปรึกษาร่วม ได้ช่วยนำทางการวิจัยที่เป็นประโยชน์ทางวิชาการ ผมได้เรียนรู้และเก็บเอาสิ่งดีๆ ในวิธีการทำงานมาเยอะ ซึ่งเดิมทีผมก็ไม่เคยคิดว่าจะเป็นอาจารย์เลย (หัวเราะ) เพราะรู้สึกว่าการสอนคนนั้นยากนะ คิดว่าตัวเองอธิบายแล้วเขาคงไม่เข้าใจ และรู้สึกล่วงหน้าไปเอง”
อาจเป็นเพราะมือใหม่และต้องทำทั้งงานประจำคือการสอนพร้อมทำวิทยานิพนธ์ของตน แต่นั่นคือความรู้สึกเมื่อ 5 ปีที่ผ่านมา ถึงวันนี้เขาเดินหน้าให้ความรู้ทั้งแก่ลูกศิษย์พร้อมรังสรรค์งานวิจัยใหม่ๆ ที่มีประโยชน์

“ก่อนหน้านี้โดยเฉพาะในต่างประเทศผมเคยได้ยินมาตลอดว่ามีการนำเสนอผลเสียจากปฏิกิริยาระหว่างสารฆ่าเชื้อโรคและสารอินทรีย์ในธรรมชาติซึ่งแน่นอนว่าต้องมีอยู่ในน้ำดิบทุกแหล่ง มันมีผลแน่ตราบใดที่เรายังใช้คลอรีนในการฆ่าเชื้อโรคในน้ำ

“จากงานวิจัยในระดับปริญญาเอกซึ่งเป็นการศึกษาหาสารอินทรีย์ตั้งต้นที่ก่อให้เกิดสารไตรฮาโลมีเทนซึ่งเป็นสารก่อมะเร็งกลุ่มหนึ่ง และศึกษาวิธีการลดสารดังกล่าวในแหล่งน้ำดิบที่ใช้ผลิตน้ำประปาของกรุงเทพมหานคร

“จากงานวิจัยที่ผ่านมานั้นมาตรฐานน้ำดื่มสหรัฐอเมริกาที่กำหนดอัตราความเข้มข้นของไตรฮาโลมีเทนซึ่งเป็นสารก่อมะเร็งกลุ่มหนึ่งไว้ไม่เกิน 80 ไมโครกรัมต่อลิตร แต่ในกรุงเทพฯ ท่อประปาทั่วไปอยู่ที่ 46 +-4 (เครื่องหมายบวกลบหาไม่เจอช่วยใส่ให้ด้วย)ยิ่งน้ำอยู่ในท่อประปาหรือในแทงค์น้ำของอาคารสูงจากการศึกษา ในระยะเวลา 6 เดือนพบว่าสูงถึง 71-96 ไมโครกรัมต่อลิตร โดยปัจจัยสนับสนุนให้สารไตรฮาโลมีเทนสูงขึ้นมาจากทั้งระยะเวลาในการทำปฎิกิริยาของคลอรีนกับสารอินทรีย์ในน้ำที่ยังดำเนินต่อและอุณหภูมิในเส้นท่อที่สูงขึ้น

“ ตอนนี้มีการต่อยอดงานวิจัยโดยมีวัตถุประสงค์หลักคือ จะพยายามปรับปรุงระบบการผลิตน้ำประปาให้ดีขึ้น ด้วยการใช้ส่วนประกอบทุกอย่างเหมือนเดิมเพียงแค่เปลี่ยนหรือเพิ่มสารบางตัวเข้าไปเช่น สารส้ม หรือเติมโพลีเมอร์ร่วมกับการใช้สารส้ม ราคาก็ไม่น่าจะแพงขึ้นมากนักแต่ว่าสามารถลดการเกิดสารก่อมะเร็งในน้ำประปาได้”

“สิ่งสำคัญในการทำงานวิจัยคือคิดว่าทำไปแล้วจะใช้ได้ไหม น่าจะส่งผลกระทบที่ดีขึ้นบ้าง มาถึงตอนนี้มีการทำงานวิจัยต่อจากปริญญาเอกโดยร่วมมือกับการประปาที่บางเขน ผมเสนองานวิจัยว่าเราจะทำเรื่องนี้ ปรากฏว่าเขาสนใจจึงร่วมกันทำ ขณะที่ก่อนหน้านี้ผมทำงานวิจัยตอนปริญญาโทเกี่ยวกับการนำวัสดุทางการเกษตรมาใช้จับสีย้อมผ้าในน้ำเสียจากโรงงานอุตสาหกรรม อาจไม่ได้เกี่ยวข้องโดยตรงแต่นั่นคือพื้นฐานที่มีประโยชน์ในแง่วิธีการคิดเชิงความรู้ในการทำงานวิจัย”

จากผลแห่งความมุ่งมั่นในการสร้างสรรค์ผลงานจึงทำให้กลายเป็น ผศ.ที่อายุน้อยที่สุดในคณะ แต่สิ่งที่ไม่เปลี่ยนก็เห็นจะเป็นการครองอันดับความนิยมในหมู่นักศึกษาปีแล้วปีเล่า ‘อาจารย์กอล์ฟ’ ของนักศึกษายิ้มมุมปากอย่างภูมิใจเขินๆ ก่อนจะหัวเราะร่า

“ก็มีบ้าง มีเด็กๆ เขาก็แซวบ้าง (แต่จากการสืบทราบมาไม่ใช่แค่คำว่าว่า บ้าง) ไปออกทีวีมาก็โดนแซว”
จากแค่หาประสบการณ์เล่นๆ ในรายการอัจฉริยะข้ามคืนเรียลลิตี้ควิซโชว์รายการแรกและรายการเดียวของไทยทำให้เขากลายเป็น ‘อัจฉริยะ’ ที่ถูกกล่าวถึงในวงกว้างเพียงข้ามคืนจากผู้ชมที่ต่างก็เทใจให้ทั้งความนิยมในด้านความสามารถและผลงานตลอดการแข่งขัน แม้ไม่ใช่ผู้ชนะในเกมแต่กลับชนะใจคนดู

“ผมเคยดูรายการนี้แล้วก็คิดว่าน่าลองดูขำๆ นะ ขำๆ แต่ด้วยความที่เป็นอาจารย์ก็ต้องคิดมากขึ้น และเห็นว่ามีอาจารย์หลายคนท่านไปเล่นแล้วมักจะตกรอบกัน แต่เราคิดว่าเราไม่เหมือนเขา คนที่เป็นอาจารย์ส่วนใหญ่ที่ไปเล่นเกมนี้ต้องเรียนจบเกียรตินิยม ซึ่งไม่ใช่คนอย่างผมนะ ผมช่วยงานที่บ้านมาตั้งแต่เด็ก ทำให้วิธีใช้ชีวิตเขาไม่เหมือนเรา
ผศ.ดร.บุณยฤทธิ์ ปัญญาภิญโญผล Love Doing what you do

เพราะผมจบปริญญาตรีมาแบบที่เกรดเฉลี่ยไม่ถึง 3.00 เป็นคนธรรมดาๆ คนหนึ่งที่ไปแข่งขันเพราะอยากลองดูเผื่อว่าจะได้ 1 ล้านบาท ที่สุดแล้วก็เกือบสำเร็จเมื่อเข้าถึงรอบชิงชนะเลิศ ไม่ได้คิดว่าจะไปถึงจุดนั้น คือตอนไปคิดว่าไม่ตกรอบแรกก็พอแล้ว”

แม้ว่าเงินจะเป็นปัจจัยในการขับเคลื่อนการพัฒนาประเทศ แต่ก็มิอาจมองข้ามความสำคัญของประชากรที่มีคุณภาพและความรู้ความสามารถในการผลักดันประชาชาติไปสู่ความก้าวหน้า หลายคนอาจมองว่าครูเป็นผู้ป้อนความรู้จากรุ่นสู่รุ่น แต่สิ่งที่ทำให้อาชีพนี้ดำรงอยู่ในความเคารพของคนทั่วไปคือคุณค่าของการเป็นผู้ให้ เมื่อบวกกับบทบาทการมอบความรู้ใหม่ให้แก่วงวิชาการและสังคมส่วนรวมอยู่เสมอ ยิ่งทำให้อาชีพนี้มิใช่เพียง ‘สอน’ อย่างเดียวและผู้สอนก็ไม่จำเป็นต้องเป็นเลิศในแขนงนั้นเสมอไป ใครๆ ก็เป็นอัจฉริยะได้หากมีความรักในสิ่งที่ทำ ความพยายาม และ
ความตั้งใจจริง

“นอกจากงานสอนและเป็นอาจารย์ที่ปรึกษาให้นักศึกษาทำวิทยานิพนธ์ ตอนนี้ก็มีโครงงานวิจัยที่ทำร่วมกับ รศ. ดร. ประเสริฐซึ่งไปเป็นผู้อำนวยการฝ่ายวิจัยศูนย์ความเป็นเลิศแห่งชาติด้านการจัดการสิ่งแวดล้อมและของเสียอันตราย เป็นหลักสูตรที่ผมเรียนปริญญาเอก โดยศึกษาการประเมินวัฏจักรชีวิตของผลิตภัณฑ์ของเสียอันตรายยกตัวอย่างเช่น สมมติโทรศัพท์มือถือเครื่องหนึ่ง เราจะดูว่าวัตถุดิบมาจากอะไร ผ่านกระบวนการผลิตอะไรบ้าง ระหว่างทางการผลิตทิ้งอะไรออกมา จนสุดท้ายไปถึงผู้คนใช้ก็ต้องมีการใช้ไฟฟ้า หลังจากนั้นเครื่องเสียแล้วถูกนำไปกำจัดอย่างไร โดยรวมคือวิเคราะห์อดูว่าตั้งแต่เกิดจนตายของของอย่างหนึ่ง ไปถึงไหนตลอดตั้งแต่ต้นจนจบว่าตั้งแต่เริ่มเกิดจนตายเจ้าตัวนี้ปล่อยมลพิษอะไรออกมา มีอะไรเข้าถูกใช้ไปในกระบวนการผลิตและการใช้งาน โดยมองปล่อยมลพิษอะไรออกมา ใช้ไฟเท่าไหร่ ในด้านของเสียอันตรายผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม”

“นักวิชาการกับนักวิจัยนั้นคู่กัน อาจารย์สอนอย่างเดียวก็อยู่ไม่ได้ต้องมีงานวิจัย ต้องมีงานบริการวิชาการ ผมได้อยู่ตรงนี้แล้วเราสบายใจ เพราะเรากำหนดความสำเร็จด้วยการกระทำ คือด้วยความที่เป็นอาจารย์ถ้าไม่มีงานสอนเราก็มีเวลานั่งทำงานวิจัย นั่งคิดงานวิจัยที่อยากทำ ทำไปแล้วสามารถนำไปใช้ประโยชน์ในสังคมได้”
อีกหนึ่งรูปแบบความรักที่มอบให้แด่คนอื่นในสังคมแม้จะเป็นดั่งละอองน้ำที่พัดผ่านไปกับสายลมก็ตาม

Related contents:

You may also like...