พระมหาสมปอง ตาลปุตฺโต

อนิจลักษณะ พิจารณาความเปลี่ยนแปลงด้วยดวงตาเห็นธรรม พระมหาสมปอง ตาลปุตฺโต พระนักเทศน์

ในโลกที่ความเปลี่ยนแปลงคือความแน่นอนเพียงหนึ่งเดียว ไม่ว่าจะเป็นในภาคส่วนสังคมต่างประเภท ยิ่งใหญ่ หรือเล็กจ้อยขนาดไหน เป็นไปไม่ได้ที่เราจะควบคุมหรือขีดเส้นบังคับความเปลี่ยนแปลงให้เป็นดังใจได้ทุกครั้ง เฉกเช่นสายน้ำ ที่แม้จะขุดลอกคูใหม่ให้น้ำไหลตามสายดังใจปรารถนา ก็ใช่ว่าสายน้ำจะไหลไปในเส้นทางที่เราวาดหวังตลอดรอดฝั่ง ทางที่ดีที่สุดคือทำความเข้าใจและยอมรับในความเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้น พระมหาสมปอง ตาลปุตฺโต ชี้ให้เราเห็นถึงการเปลี่ยนแปลงจิตใจในการรับมือกับความเปลี่ยนแปลงจากภายนอก ที่สุขกับทุกข์เราเป็นผู้เลือกได้

“ทุกข์จากการเปลี่ยนแปลงนั้นเหตุเพราะว่าคนไม่เข้าใจโลกธรรม 8 ประการ ประเด็นนี้ประเด็นเดียวเลย เช่น จางดาบิน (นักแสดงชาวเกาหลี) ฆ่าตัวตาย มีงานน้อยฆ่าตัวตาย อกหักผิดหวังฆ่าตัวตาย ทุกอย่างเกิดจากความเปลี่ยนแปลง แล้วเราไม่เข้าใจโลกธรรม 8

“โลกธรรม 8 มี 2 ซีก เป็นซีกบวกกับซีกลบ ซีกบวกคือ มีลาภ มียศ สุข และสรรเสริญ ซีกลบมีเสื่อมลาภ เสื่อมยศ ทุกข์ และนินทา ถ้าคนเราทราบทั้ง 2 ซีก และยอมรับในเหตุ 2 ด้านของชีวิต คนนั้นจะไม่ฆ่าตัวตาย เพราะว่า อนิจจัง ทุกขัง อนัตตา เป็นหลักไตรลักษณ์ในทางพระพุทธศาสนาอยู่แล้ว”

“เหมือนที่คนจีนบอก อย่าสร้างบ้านบนสะพาน สะพานนั้นจากต่ำจะค่อยๆ สูงขึ้นๆ กลางสะพานคือสูงสุดแล้วก็จะค่อยๆ ต่ำลงมาเรื่อยๆ หลายคนพอถึงจุดสูงสุดมีชื่อเสียง มีเงินทอง ร่ำรวย ไม่ยอมลงจากสะพาน สร้างบ้านมันบนสะพานนั่นเลย ฉันจะต้องดังตลอด ฉันจะต้องรวยตลอด ฉันจะต้องมีคนชมตลอด ไม่ได้นะ สุดท้ายเราต้องลงจากสะพานเพราะเราต้องดำเนินทางต่อไป ชีวิตเราก็เช่นเดียวกัน จะเริ่มจากตรงก่อนตอนเป็นเด็กนี่จิตใจใสบริสุทธิ์ พอโตมาแล้วเริ่มโค้ง เริ่มคด เริ่มซ้ายขวา เริ่มมีราคะ โทสะ โมหะเข้ามา เริ่มมีสุจริต ทุจริตเข้ามา เริ่มมีชอบ ไม่ชอบ ถูกใจ ไม่ถูกใจเข้ามา สุดท้ายชีวิตของเรามันจะตรงอีกครั้งหนึ่ง ก็ไม่ทุกคนนะที่จะกลับมาตรง คำว่า ตรง คือเริ่มคิดได้”

“เราต้องมีสติและเราต้องรับทั้ง 2 อย่างให้ได้แล้วเราจะมีความสุข ถามว่าพระอาจารย์สอนทำไมครับเรื่องนี้เราก็รู้อยู่แล้ว หลายคนรู้ทฤษฎี หลายคนท่องได้เก่งกว่าอาตมาอีก แต่ทำไมเราไม่เอาไปใช้ล่ะ อย่างอาตมาเดือนกุมภาพันธ์นับร้อยงาน อาตมาไม่เคยมีงานมากขนาดนี้ แต่เรามีความสุขที่มีงานทำเยอะ

“ในอดีตอาตมาเดือนหนึ่งมี 3 งาน 5 งาน อาตมาก็มีความสุขว่าเราไปงานมางานหนึ่งและก็นอนพัก 1 อาทิตย์ ตื่นเต้นจะไปงานที่สองเตรียมตัว เตรียมข้อมูล เตรียมด้านต่างๆ งานเยอะเราก็มีความสุข งานน้อยเราก็ได้พักผ่อนไม่เห็นเสียหายตรงไหน ถึงจุดหนึ่งไม่มีใครสนใจอาตมาก็เฉยเพราะว่าอาตมาทำงานอย่างนี้มาตั้ง 8 ปีแล้ว เพิ่งมามีสนใจปลายปีที่แล้วนี้เอง อาตมาต้องยอมรับได้ ถึงจุดหนึ่งอาตมาจะมี 3 งาน 5 งานแบบเดิม ก็เหมือนเดิมไม่เห็นเป็นไรเลย มีเยอะก็ได้ทำงานเยอะ มีน้อยก็ได้พักผ่อนเยอะ หลายคนลาออกจากงานเพื่อไปพักผ่อนด้วยซ้ำ ฉะนั้นจะตกใจไปทำไมวันนี้มีงานวันหน้าตกงาน เราไม่ได้เกิดมาเพื่อทำงานอย่างเดียว แต่ถ้าเราทำอะไรเราก็ต้องทำให้ดีที่สุด”

“โลกธรรม 8 และอนิจจัง ทุกขัง อนัตตา เป็นหลักไตรลักษณ์ที่ทุกคนต้องเจอ อีกหลักหนึ่งที่อาตมาว่าสำคัญที่สุดในชีวิตเราก็คือ ขอให้เรามีสติ คำสอนพระพุทธเจ้ามากมาย 84,000 พระธรรมขันธ์ หลายหมื่นหลายแสนหัวข้อ ย่อให้สั้นเหลือ 3 อย่างคือ ศีล สมาธิ ปัญญา ศีลคือความสำรวมกาย วาจา สงบกาย สงบวาจา รักษาภายนอกให้เรียบร้อย”

“คุณโยม…ถ้าหลักธรรมที่ต้องการจริงๆ ขอให้เรามีสติเถอะ 3 อันนี้ ศีล สมาธิ ปัญญา ย่อให้สั้นเหลือสติอย่างเดียว มีสติอยู่เสมอว่าตอนนี้เราอยู่ในสถานการณ์ไหน นักเขียนท่านบอกไว้ว่า โลกนี้มีไว้เหยียบไม่ได้มีไว้เป็น โลกเอาไว้เหยียบเตะเล่น เดาะซ้าย เดาะขวา ความสุขไม่ได้อยู่ที่ไม่มีปัญหา แต่อยู่ที่ว่ามีปัญหาแต่เราจัดการกับปัญหานั้นได้ ถ้าเรายกเก้าอี้หนึ่งตัวด้วยมือขวา เราจะยกตัวที่สองยกด้วยมือซ้ายได้เลย แต่ถ้าเราจะยกตัวที่สามเราก็ต้องวางตัวหนึ่งลงแล้ว แล้วยกตัวที่สาม ปัญหาเรื่องความรัก เรื่องตกงาน เรื่องมีชื่อเสียงไม่มีชื่อเสียง คนนั้นชอบ คนนี้ชม เราวางทีละอย่าง แก้ปัญหาไปทีละอย่าง ยกเก้าอี้ทีละตัวสองตัว ยิ่งยกตัวเดียวยิ่งเบา”

“เมื่อวานอาตมาดูสารคดีแอนิมอลแพลนเน็ต ดูดิสคัฟเวอรี่ ไฟไหม้ป่า แต่พร้อมๆ กับการดับไหม้ พอฝนตกจะมีพืชชนิดใหม่ขึ้นมา จะมีสิ่งดีๆ ขึ้นมา จะมีสิ่งที่มีประโยชน์ขึ้นมาอีกมากมายเต็มพื้นที่ไปหมด ในขณะที่คุณตกงาน คนอื่นอาจจะเปิดโอกาสในบริษัทใหม่ๆ ให้กับคุณ ในขณะที่คุณอกหัก หย่ากับสามี/ภรรยา ถ้ามีความจำเป็นจริงๆ แล้วก็ไม่อยากให้หย่านักหรอก คิดถึงลูกให้มาก ถ้าเกิดเหตุการณ์นั้นขึ้นอาจจะเจอเนื้อคู่ที่แหม…ทำบุญกันมาตั้งแต่อดีตชาติ เผอิญชาตินี้เจอกันช้าไปก็ได้ แต่ต้องเป็นคนดีนะ ไม่ใช่ว่าเอาใครก็ได้ อาตมาหมายความว่าอย่าเป็นทุกข์เกินไป”

ซึ่งการเปลี่ยนภายในตัวเองเพื่อรับมือและอยู่รอดต่อการเปลี่ยนจากภายนอกนี้ เรียกได้ว่าแทบไม่ต้องไปหาตัวอย่างมาอ้างยกจากที่ไหน เพราะพุทธศาสนานี่เองที่ปรับตัวมาตลอด 25 ศตวรรษ และจนถึงยุคสมัยนี้ ก็ยังเป็นหลักคำสอนที่ประเสริฐไม่เปลี่ยนแปลง

“อาตมามองว่าพระพุทธศาสนาของเราเหมาะกับคนไทยเพราะคนไทยไม่ชอบการบังคับ พระพุทธศาสนาเราปรับตัวได้ง่าย ไปอยู่ประเทศไหนก็ปรับตัวให้เข้ากับประเทศนั้น มีหลักการที่ยืดหยุ่น จึงเหมาะกับคนไทย

“ยกตัวอย่าง เช่น พระเทวทัตขอให้พระพุทธเจ้ากำหนดว่าขอให้พระต้องห่มผ้าจีวร 3 ผืนเท่านั้น อยู่ป่าเท่านั้น ต้องไม่ฉันเนื้อสัตว์เลยฉันมังสวิรัติเท่านั้น พระพุทธเจ้าบอกว่าแล้วแต่เทวทัต ใครจะทำได้ขนาดนั้นก็ทำ ใครทำไม่ได้ขนาดนั้นก็ไม่เป็นไร ใครจะอยู่ในเขตบ้าน อย่างอาตมาอยู่วัดสร้อยทอง บางซื่อ กรุงเทพฯ ก็เป็นวัดบ้านเรียกว่าคามวาสี หลายคนอยู่วัดป่า อรัญวาสี พระพุทธเจ้าท่านมีวิสัยทัศน์ก้าวไกล เลี้ยงลูกมาไม่อยากให้ลูกไปอยู่ไกลแต่อยากให้ลูกบวช ถ้าบวชแล้วต้องไปอยู่ป่าตลอดก็ไม่เอาหรอก คิดถึงลูก ถ้าขออยู่ในเขตบ้าน (คามวาสี) ไม่ได้ ต้องไปอยู่ป่าเท่านั้นพระพุทธศาสนาก็จะอายุสั้นลง”

“ฉะนั้นสรุปว่าพระพุทธศาสนาไม่มีผลกระทบต่อโลกนี้ โลกนี้เปลี่ยนแปลงอย่างไรพระพุทธศาสนาเปลี่ยนแปลงได้และพัฒนาได้ เพราะคำสอนของพระพุทธเจ้าเพียงพอสำหรับคนทุกคน ทุกยุค ทุกสมัย ประถม มัธยม มหาวิทยาลัย ประชาชน คนแก่ และทุกยุคทุกสมัยไม่ว่าจะเป็นปี 2550 หรือปี 1000 กว่า หรือปี 3000 กว่า พระพุทธศาสนาทันสมัยและใช้ได้จริงเสมอ”

เมื่อความเปลี่ยนแปลงทางโลกส่งผลให้เกิดทุกข์ ลองค้นหาความสุขจากพระพุทธศาสนาดูบ้าง พระคุณเจ้าทิ้งท้ายถึงความไม่แน่นอนบนความแน่นอน…อาตมาจะวางซีดีธรรมะทีเดียว 13 ชุด พี่เบิร์ดอยู่มาตั้งนานยังออกไม่ได้เท่าอาตมาออกทีเดียว 13 ชุดเลย ลองดูแล้วกันนะว่าธรรมะไฮเทคเพียงใด ก็หวังแต่ว่าคงไม่มีวีซีดีธรรมะผีมากระทบยอดขายนะครับ

บนโลกที่เป็นอนิจลักษณะ คือไม่มีอะไรแน่นอน และเปลี่ยนแปลงอยู่ทุกขณะจิต หากจะต้องประสบพบพานกับการเปลี่ยนแปลงก็ขอให้ตั้งสติคิดถึงสิ่งที่กำลังจะเข้ามาเป็น ‘เพื่อนใหม่’ แต่ถ้าให้บันเทิงกว่านั้น ก็ขอให้นึกถึงผลงานของพ่อมดนักแต่งเพลง บอย โกสิยพงษ์ ในเสียงร้องอันจับจิตของ กมลา สุโกศล คงจะช่วยผ่อนหนักให้กลายเป็นเบาได้

“…เพราะชีวิตคือชีวิต เมื่อมีเข้ามาก็มีเลิกไป มีสุขสมมีผิดหวัง หัวเราะหรือหวั่นไหว เกิดขึ้นได้ทุกวัน อยู่ที่เรียนรู้ อยู่ที่ยอมรับมัน ตามความคิดสติเราให้ทัน อยู่กับสิ่งที่มีไม่ใช่สิ่งที่ฝัน และทำสิ่งนั้นให้ดีที่สุด…”

Related contents:

You may also like...